రామేశ్వరం

రామాయణ సంప్రదాయం ప్రకారం, లంకలో రావణ సంహారం తర్వాత తిరిగి వచ్చిన శ్రీరాముడు, బ్రాహ్మణుడైన రావణుని సంహరించిన కారణంగా కలిగిన బ్రహ్మహత్యా దోష పరిహారం కోసం శివుని ఆరాధించాలని సంకల్పించాడు. ఇందుకోసం కైలాసం నుండి శివలింగాన్ని తీసుకురమ్మని హనుమంతుని పంపాడు.

హనుమంతుడు రావడం ఆలస్యమై ముహూర్తం సమీపించడంతో, సీతాదేవి సముద్రతీరపు ఇసుకతో ఒక లింగాన్ని చేసింది. శ్రీరాముడు ఆ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి పూజించాడు. అదే రామలింగం, ఇక్కడి ప్రధాన దైవం.

తర్వాత హనుమంతుడు కైలాసం నుండి తెచ్చిన లింగాన్ని శ్రీరాముడు రామలింగం పక్కనే ప్రతిష్ఠించి, దానికి విశ్వలింగం అని పేరు పెట్టాడు. హనుమంతుని భక్తిని గౌరవిస్తూ మొదటి పూజ విశ్వలింగానికే జరగాలని ఆదేశించాడని, ఆ సంప్రదాయం నేటికీ కొనసాగుతోందని భక్తుల విశ్వాసం.

మరో కథనం ప్రకారం, లంకకు సేతువు నిర్మించే ముందు శ్రీరాముడు ఇక్కడ శివుని పూజించి విజయం కోసం ఆశీస్సులు కోరాడు. స్కాంద పురాణం ప్రకారం ఈ లింగ ప్రతిష్ఠ జ్యేష్ఠ మాస శుక్ల దశమి నాడు జరిగిందని చెప్పబడుతుంది.

ఈ క్షేత్రం ప్రాచీనతకు తేవారం పాటలే సాక్ష్యం. 7–8 శతాబ్దాల నాయన్మార్లైన అప్పర్, సంబంధర్, సుందరర్ ఈ క్షేత్రాన్ని కీర్తించారు.

12వ శతాబ్దంలో పాండ్య రాజులు ఆలయాన్ని విస్తరించారు. యాళ్పాణం (జాఫ్నా) రాజులు, ముఖ్యంగా జయవీర సింగైఆరియన్ (క్రీ.శ. 1380–1410), శ్రీలంకలోని త్రికోణమలై కోణేశ్వరం నుండి రాళ్లను తెప్పించి గర్భాలయాన్ని పునర్నిర్మించారని చరిత్రకారులు పేర్కొంటారు. ఆ రాజులు తమను "సేతు కావలన్", అంటే సేతువు సంరక్షకులుగా పిలుచుకునేవారు.

14వ శతాబ్దం ఆరంభంలో అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జీ సేనాని మాలిక్ కాఫూర్ దక్షిణ దండయాత్రలో రామేశ్వరం కూడా దాడికి గురైంది. 16వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతం విజయనగర సామ్రాజ్య పాలనలోకి వచ్చింది.

17–18 శతాబ్దాలలో రామనాథపురం సేతుపతి రాజులు ఆలయానికి ప్రస్తుత భవ్య రూపాన్ని ఇచ్చారు. ప్రసిద్ధ మూడవ ప్రాకారాన్ని ముత్తురామలింగ సేతుపతి నిర్మించారని చెప్పబడుతుంది. తంజావూరు మరాఠా రాజులు 1745–1837 మధ్య రామేశ్వర యాత్రా మార్గంలో సత్రాలు నిర్మించి ఆలయానికి సమర్పించారు. ప్రస్తుతం ఆలయం తమిళనాడు హిందూ మత, ధర్మాదాయ శాఖ (HR&CE) నిర్వహణలో ఉంది.

గర్భాలయంలో ప్రధాన దైవం శ్రీ రామనాథ స్వామి (రామలింగం). పక్కనే విశ్వలింగం ఉంటుంది, మొదటి పూజ దానికే జరుగుతుంది. అమ్మవారు శ్రీ పర్వతవర్ధిని. తమిళ సంప్రదాయం ఈ సన్నిధిని సేతు పీఠంగా గౌరవిస్తుంది.

ప్రతిరోజూ తెల్లవారుజామున జరిగే స్ఫటిక లింగ దర్శనం ఇక్కడి విశేషం. ఆలయంలోని నంది సుమారు 12 అడుగుల పొడవు, 9 అడుగుల ఎత్తుతో దేశంలోని అతి పెద్ద నందులలో ఒకటి.

కాశీ నుండి తెచ్చిన గంగాజలంతో రామనాథునికి అభిషేకం చేయడం, రామేశ్వర సముద్రతీరపు ఇసుకను కాశీకి తీసుకెళ్లడం కాశీ–రామేశ్వర యాత్రను పూర్తి చేసే ప్రాచీన సంప్రదాయం

• మహా శివరాత్రి (మాసి మాసం, ఫిబ్రవరి–మార్చి): బ్రహ్మోత్సవాలతో అత్యంత వైభవంగా జరుగుతుంది.
• తిరుకల్యాణ మహోత్సవం (ఆడి మాసం, జూలై–ఆగస్టు): స్వామి, అమ్మవార్ల కల్యాణోత్సవం.
• వసంతోత్సవం (వైకాసి మాసం, మే–జూన్).
• రామలింగ ప్రతిష్ఠా దినం (ఆని మాసం, జూన్–జూలై).
• నవరాత్రి, కార్తిక దీపోత్సవం.
• అమావాస్యలు, ముఖ్యంగా ఆడి, తై, మహాలయ అమావాస్యలు: అగ్ని తీర్థంలో పితృ తర్పణాల కోసం భారీ సంఖ్యలో భక్తులు వస్తారు.

సమయాలు, టికెట్లు, సౌకర్యాలు మారవచ్చు. యాత్రకు ముందు ఆలయ అధికారిక వనరులతో నిర్ధారించుకోండి.

కొత్త పంబన్ రైలు వంతెన 6 ఏప్రిల్ 2025 న ప్రారంభమవడంతో, దాదాపు రెండున్నర సంవత్సరాల విరామం తర్వాత రామేశ్వరానికి రైళ్లు మళ్ళీ నడుస్తున్నాయి. చెన్నై (తాంబరం), మదురై, తిరుచ్చి వంటి నగరాల నుండి నేరుగా రైళ్లు ఉన్నాయి. రామేశ్వరం రైల్వే స్టేషన్ ఆలయానికి సుమారు 2 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.

రోడ్డు మార్గంలో మదురై నుండి సుమారు 170 కి.మీ., రామనాథపురం నుండి సుమారు 55 కి.మీ. దూరం. పంబన్ రోడ్డు వంతెన మీదుగా దీవికి చేరుకోవచ్చు. మదురై, తిరుచ్చి నుండి తరచూ బస్సులు ఉన్నాయి. సమీప విమానాశ్రయం మదురై (సుమారు 175 కి.మీ.).

తెలుగు రాష్ట్రాల నుండి సాధారణంగా చెన్నై లేదా మదురై మీదుగా ప్రయాణిస్తారు. నేరుగా నడిచే రైళ్ల తాజా షెడ్యూల్‌ను IRCTC లో చూడండి.

సమయాలు, టికెట్లు, సౌకర్యాలు మారవచ్చు. యాత్రకు ముందు ఆలయ అధికారిక వనరులతో నిర్ధారించుకోండి.

ఆలయానికి దగ్గరలో దేవస్థానం వసతి, పలు ధర్మశాలలు, సత్రాలు, ప్రైవేట్ లాడ్జీలు, హోటళ్లు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఎక్కువ వసతి తూర్పు గోపురం, అగ్ని తీర్థం పరిసరాల్లో ఉంటుంది. తీర్థ స్నానం తర్వాత బట్టలు మార్చుకోవడానికి ఆలయానికి దగ్గరగా వసతి తీసుకోవడం సౌకర్యంగా ఉంటుంది. అమావాస్యలు, మహా శివరాత్రి, వేసవి సెలవుల్లో రద్దీ చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది కాబట్టి ముందుగా బుక్ చేసుకోండి.

సమయాలు, టికెట్లు, సౌకర్యాలు మారవచ్చు. యాత్రకు ముందు ఆలయ అధికారిక వనరులతో నిర్ధారించుకోండి.

• అగ్ని తీర్థం: ఆలయానికి తూర్పున ఉన్న సముద్రతీరం. పుణ్యస్నానం, పితృ తర్పణాలు ఇక్కడే జరుగుతాయి.
• ధనుష్కోడి (సుమారు 20 కి.మీ.): 1964 తుఫానులో ధ్వంసమైన పట్టణ శిథిలాలు, సేతు నిర్మాణ సంప్రదాయంతో ముడిపడిన అరిచల్ మునై ఇక్కడ ఉన్నాయి.
• గంధమాదన పర్వతం: రామపాదాలు ఉన్న ఎత్తైన ప్రదేశం. ఇక్కడి నుండి దీవి మొత్తం కనిపిస్తుంది.
• కోదండరామ స్వామి ఆలయం: విభీషణునికి పట్టాభిషేకం జరిగిన ప్రదేశంగా ప్రసిద్ధి. ధనుష్కోడి మార్గంలో ఉంది.
• పంచముఖ ఆంజనేయ స్వామి ఆలయం: సేతు నిర్మాణానికి వాడినవిగా భావించే తేలే రాళ్లను ఇక్కడ చూడవచ్చు.
• పంబన్ వంతెనలు: భారతదేశపు మొదటి వర్టికల్ లిఫ్ట్ సముద్ర రైలు వంతెన, రోడ్డు వంతెన.
• డా. ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం స్మారకం (పేయ్‌కరుంబు): రామేశ్వరం కలాం గారి స్వస్థలం.
• తిరుప్పుల్లాణి ఆది జగన్నాథ పెరుమాళ్ ఆలయం, దేవీపట్టణం నవపాషాణం: ప్రధాన భూభాగంలో ఉన్న రామాయణ సంబంధ క్షేత్రాలు.